[ad_1]
16 juli 2023 | Redacteur: Roeland van Wely
In een ogenschijnlijk gewone woon- en slaapkamer in Topaz Vlietwijk, een verpleeghuis in Voorschoten, bevindt zich een verscheidenheid aan verborgen technologie ofwel ‘domotica’. Deze moderne technologische snufjes doen steeds meer hun intrede in de zorgomgeving. Van slimme multisensoren tot camera’s en bedmatten, ze zorgen voor meer privacy en vrijheid van bewoners en minder stress bij het zorgpersoneel.
Het woord domotica zelf is een samentrekking van de woorden “domus” (Latijn voor huis) en “tica” (afgeleid van informatica). Het uiteindelijke doel van domotica is om de kwaliteit van zorg te verbeteren. Topaz is een grote zorginstelling in de Leidse regio die specifiek kwetsbare ouderen helpt met geheugenproblemen en cliënten met niet-aangeboren lichamelijke beperkingen op negen locaties. Vlietwijk is de eerste locatie die volledig is overgegaan op nieuwe domotica. Sleutelstad ging er kijken en sprak eerst Andy Hoogendoorn, Business Consultant Zorgtechnologie bij Topaz, en daarna Jennifer Brussee, Coördinerend Verzorgende IG bij Topaz.
Artikel loopt door onder audio
Andy Hoogendoorn vertelt welke domotica gebruikt worden bij Topaz
Andy, dit lijkt gewoon een kamer in een verpleegtehuis. Maar ik begrijp dat hier veel technologische snufjes te vinden zijn?
“Wij zijn de afgelopen periode druk bezig geweest om hier nieuw technologie te introduceren. Als we hier naar boven kijken dan zien we aan het plafond iets hangen wat lijkt op een rookmelder, maar dat is eigenlijk een, zoals het heet, een multisensor en die bevat heel veel technologie om uiteindelijk op verschillende wijze het verplegend personeel van meldingen te voorzien die gemaakt kunnen worden. Dat kan gaan om een geluidsdetectie, een bewegingsdetectie, het alarmeren van de bewoner zelf via een fysieke knop.”
Artikel loopt door onder foto
Topaz Vlietwijk. (Foto: Roeland van Wely)
Is dat puntje in het midden boven een camera?
“Ja, klopt. De multisensor die bevat ook een camera en op het moment als er voor gekozen is dan kan de medewerker ook via de app op de telefoon nadat er een alarmsituatie is gecreëerd en dat gaat dus over een bewegingsmelding of een ander soort melding, kan het verplegend personeel via de camera in de kamer kijken en dat heeft als voordeel dat wanneer een melding is gemaakt het verplegend personeel niet per se direct naar de kamer toe hoeft.
Zij kunnen nu via de camera zien dat een bewoner ’s nachts uit bed is gegaan, eventjes in zijn stoel is gaan zitten of even uit het raam aan het kijken is en gewoon weer zelf in bed gaat liggen. Voorheen als er meldingen afgingen dan ging het verplegend personeel eigenlijk altijd naar de bewoner toe en verstoort diegene eigenlijk in zijn privacy. We merken nu dat dit nieuwe systeem gewoon heel veel rust geeft voor de bewoner.”
Behalve een camera, is er ook een microfoon?
“Er zit inderdaad ook een microfoon in, maar wel een die tweekanten op werkt. Er is via de multisensor ook tegen de bewoner te praten en er kan ook geluid worden gedetecteerd. Het is niet zo dat wij actief in de kamer luisteren naar gesprekken, er is een geluidsdrempel in te stellen en dat is voor bewoners die niet goed zelf kunnen alarmeren, die bijvoorbeeld roepgedrag vertonen. Zodra er een bepaalde drempel aan geluid is gedetecteerd, dan pas krijgt het personeel een melding ‘er is geluid gedetecteerd’ en kan het personeel gaan kijken.”
Hebben jullie verder nog technologie op deze kamer?
“Ja, als we hier zo in het bed kijken, daar ligt onder het matras een mat en dat heet een bedmat en deze bevat sensoren en die detecteert of er iemand in bed ligt en zodra iemand uit bed gaat, of dreigt uit bed te gaan. Daar krijgt het personeel dan een melding van. Deze worden niet in combinatie met de multisensor gebruikt.
Wij kijken echt op individueel niveau bij de bewoner wat wenselijk is. Dus de ene bewoner heeft een multisensor nodig waarbij de camera wordt gebruikt en bij een andere bewoner is het zien van detectie in-uit bed eigenlijk al genoeg, dus zodra iemand uit bed gaat dan wordt er een melding gegenereerd, maar het personeel kan ook de bedmat zodanig instellen dat wanneer de bewoner binnen een ingestelde tijd terug in bed is gaan liggen, die melding eigenlijk helemaal niet bij het personeel komt.
Dus van iemand die s’nachts zelfstandig uit bed gaat naar het toilet en vervolgens weer terug in bed gaat liggen, kunnen wij op de icoontjes in de app zien dat iemand op dat moment uit bed is, maar we krijgen daar verder geen melding van. Dat geeft opnieuw heel veel rust, zowel voor het personeel als voor de bewoner, want die krijgt daar gewoon een stukje eigen regie en vrijheid mee terug.”
Artikel loopt door onder foto
Andy Hoogendoorn en Jennifer Brussee bij Topaz. (Foto: Roeland van Wely)
Jullie hebben nog meer?
“Ja, wat een nog iets minder invasieve middel is, dat is een bedpaaltje, dat is eigenlijk een vrij simpele bewegingsdetector. Het is de meest domme vorm van domotica, want hij registreert beweging of geen beweging en daar wordt wel of niet een melding van gemaakt. Die bedpaaltjes die gebruiken we eigenlijk als overbruggingsmiddel op het moment dat er in de avonddienst of in de nachtdienst gemerkt wordt dat we echt domotica nodig hebben, maar dat op dat moment niet kunnen inzetten, zodra dat de volgende dag dan wel kan, dus dit gebruiken we echt als overbruggingsmiddel.
Tot slot hebben we ook nog deurstanden. Dat houdt in dat er een klein magneetje bij de deur zit en zodra de bewoner de deur opent dan gaat er een melding af bij het zorgpersoneel. Daarmee kun je eigenlijk de bewoner alle vrijheid geven binnen de kamer, waarbij er dus verder geen gebruik hoeft te worden gemaakt van de domotica. Iemand heeft in zijn eigen kamer alle bewegingsvrijheid en als je toch merkt dat iemand s’nachts de kamer verlaat, dan kan het personeel even gaan kijken wat deze bewoner gaat doen.
Op het moment dat er een melding gemaakt wordt, hebben we op de gangen in de algemene ruimtes ook de camera’s hangen die op dat moment geactiveerd worden, die kunnen nooit continu live ingekeken worden, de beelden worden ook nooit opgeslagen, maar op het moment dat er een alarm situatie is, kan het personeel vanuit afstand op de afdeling meekijken: Wat gaat deze bewoner doen, loopt hij alleen even naar de huiskamer, gaat hij daar eventjes zitten, misschien even een appeltje eten en vertrekt weer rustig terug naar zijn bed. Ja, wij willen die bewoner daar dan niet storen, laat die bewoner zijn eigen ding doen.
Het voordeel van het nieuwe systeem is ook dat wij dit soort meldingen tegenwoordig ook via de telefoon kunnen afstellen, dus wij hoeven niet per se meer naar de kamer toe om meldingen uit te zetten, ook weer met het idee om die bewoners zo min mogelijk te storen, maar waarbij wij toch op de achtergrond het toezicht en de veiligheid kunnen bieden.”
Hoeveel zorguren besparen jullie hiermee?
“We zetten niet zo zeer in op dat wij uren willen beperken. Wat wij zien is dat het personeel echt meer tijd overhoudt om aandacht te besteden aan die bewoner. Er worden veel gerichter meldingen gegenereerd. En de bewoner heeft meer rust en vrijheid. En vooral die vrijheid, dat is een hele belangrijke. Wij zijn overgaan op het open deurenbeleid. Open tenzij. De bewoners die dragen een hals- of een polszender die communiceert met de bakens die in de hele locatie hangen. En die zenders die registreren waar iemand is. En het kan zo ingesteld worden dat bepaalde deuren voor die specifieke bewoner gestuurd worden. Dat houdt in dat de deur voor die specifieke bewoner bijvoorbeeld niet open gaat. En daarmee bied je de maximale vrijheid binnen de veiligheid die je dan wilt garanderen.”
Artikel loopt door onder audio
Jennifer Brussee vertelt hoe het is om met domotica te werken bij Topaz
Jennifer, hoe is het om deze technologische ontwikkelingen allemaal mee te maken?
“Ja, leuk. Ik zit ook in de werkgroep van de domotica. Dus ik ben met een aantal collega’s ook naar andere instellingen geweest, om te kijken hoe daar deze domotica ingezet wordt en hoe het gebruikt wordt. Het is echt leuk om aan je collega’s dit domotica systeem uit te leggen, te zien bij de bewoners hoe dit werkt en wat voor meer privacy ze hebben op dit moment.”
Hoe merk je dat Domotica in de praktijk werkt?
“Bijvoorbeeld in de ochtend, als wij starten, krijgen we een aantal meldingen binnen. Dan kunnen we op de camera, als iemand een multisensor heeft, daarop kijken en kunnen we bepalen of diegene gelijk hulp nodig heeft of nog even kan wachten.”
Wat zijn de reacties van de bewoners en familieleden?
“In het begin wel wisselend. De familieleden dachten misschien worden we opgenomen, of ja, waar is de multisensor voor? Je merkt aan de bewoners echt wel, vooral in de nachtdienst en in de middag, dat ze het wel heel fijn vinden en heel prettig. Ze kunnen doen en laten wat ze willen. Rustig naar het toilet gaan zonder dat ze gestoord worden. Rustig uit het raam kijken. Een plakje kaas eten uit de koelkast.
Wij kunnen monitoren dat het veilig is, zodat ze niet vallen. En ze kunnen gewoon weer lekker terug naar bed gaan in de nacht. Met het oude domotica systeem moest je er in de middag echt aan denken om naar het kastje hier in de woonkamer te lopen om het aan te zetten. En met het nieuwe systeem zitten er knopjes bij de voordeur. Dus kunnen we eigenlijk op het knopje drukken zodat die aanstaat. En hoef je in de middag ook niet iedere keer te kijken of iemand uit bed is gevallen of wat te drinken wil. Dan krijg je gewoon een melding als iemand uit bed gaat, als dat nodig is.”
Is er nu veel meer rust in het tehuis?
‘Ja, klopt. Ook voor de bewoners, maar ook voor het personeel. Met het oude domotica systeem moest je naar een kamer toe om de bel uit te zetten. Als je de bel uit zette, ging alle verlichting aan. Dus ja, je merkt met dit systeem toch wel echt dat dat een hele verbetering is. Ook voor de bewoners.’
Mag ik je mobiele telefoon even zien? Want dan ben ik wel benieuwd hoe je een melding binnen krijgt. Nu hebben we een melding ontvangen volgens mij op jouw telefoon. En dan zie ik iets van beweging Vlietwijk Leiden.
“Ja, dan kan ik op de kamer drukken. Dan accepteer ik de melding. Dan kan ik of kijken op de camera of bellen. Nou, wij hebben bij de PG-afdelingen besloten om niet met de cliënten te kunnen praten via de camera. Omdat het best wel, ja, voor de cliënten die denken waar komt de stem vandaan. Ik druk hier op de camera. En ik kan eigenlijk ons hier bij het bed zien staan. Hier ziet u bij het bed een aantal vakjes. Dat betekent als meneer uit bed komt en meneer gaat over deze vakjes heen, krijgt de zorg een melding hiervan. Dus zodra meneer in bed ligt, krijgen we geen melding. Als we de melding krijgen, kunnen we kijken of de heer al bed zit, naar het toilet gaat.
Heeft meneer geen hulp nodig, drukken we op melding afstellen. En kunnen we het ook niet meer zien. Voor de familie is het handig als ze op de kamer komen, drukken ze het groene knopje in van de domotica. Dat betekent dat er iemand op de kamer aanwezig is. Dus dan komen er geen meldingen binnen.”
Hoe ervaar je jouw werk nu ten opzichte van vroeger? Geeft het een ander soort gevoel als je afsluit op een dag of maakt het niet heel veel uit?
“Nu, ik vind eigenlijk persoonlijk dat het wel meer rust geeft. Je kan bij de cliënten met multisensor kijken of ze inderdaad gelijk hulp nodig hebben. Of dat ze nog even kunnen wachten. Met het oude systeem was als je een melding kreeg, moest je gelijk naar de kamer toe. Want je wist niet of iemand gevallen was. Is iemand uit bed? Is iemand even uit het raam aan het kijken? Dus het geeft voor personeel en voor de bewoners wel veel meer rust.”
Mag ik het ook vertalen, veel minder stress voor personeel en de mensen die hier wonen?
“Ja, dat denk ik wel.”
