Groei tweede penisplant Hortus te volgen via livestream

3 augustus 2022

LEIDEN – In navolging van de penisplant die vorige maand  in bloei stond, verwachten ze bij de Hortus botanicus dat deze week ook een tweede exemplaar gaat bloeien. Vanwege de grote belangstelling is de groei van de plant nu live  te volgen via het Youtubekanaal van de Hortus. Tijdens de groei van de vorige plant was er nog geen livestream. Wel is er destijds een timelapse gemaakt.

Bloeiwijze

Amorphophallus titanum, oftewel de Sumatraanse reuzenaronskelk, is bekend en berucht vanwege de immense, tot meer dan drie meter hoge bloeiwijze, die een penetrante aasgeur verspreidt. De naam komt van de vlezige bloeikolf (spadix). Letterlijk vertaald betekent dit ‘gigantische vormloze penis.’ Eerst komt de spadix omhuld door een schedevormig schutblad (spatha) op, die zich na enkele dagen opent. In de bloeiwijze, die zich onderaan de spadix bevindt, groeien zowel de mannelijke als vrouwelijk bloemen. Om zelfbestuiving te voorkomen, gaan eerst de vrouwelijke bloemen open. Twee dagen later volgen de mannelijke bloemen.

Na de bloei komt vanuit de grote ondergrondse knol een groot enkel samengesteld blad op dat vier meter hoog kan worden. Na een groeiperiode van bijna anderhalf jaar sterft het blad af en gaat de plant enkele maanden in rust. De volgende jaren produceert de plant weer een nieuw blad. Het blad is steeds ongeveer twee keer zo groot als het vorige blad. Met het bladgroen en het zonlicht maakt de plant voedsel dat op wordt geslagen in de knol. Na ongeveer tien tot vijftien jaar is er voldoende energie opgebouwd om weer te gaan bloeien.

Voorkomen

De reuzenaronskelk komt oorspronkelijk uit de regenwouden van West-Sumatra en groeit daar op half beschaduwde plaatsen. Niemand weet zeker hoe de plant bestoven wordt. Waarschijnlijk door vliegen, vanwege de kleur en geur, maar het zouden ook kevers kunnen zijn. Omdat het natuurlijke leefgebied zwaar onder druk staat, is de reuzenaronskelk bedreigd. Op Sumatra staat haar leefgebied onder zware druk omdat de laaglandbossen waar de plant gedijt uitstekend geschikt zijn omgezet te worden tot oliepalmplantages. In oude stabiele bossen bloeit de plant slechts zelden wat haar kwetsbaarheid vergroot.

Hortus

De Hortus botanicus in Leiden heeft een collectie Amorphophallus, die in de loop van de jaren ook is gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek. Het eerste exemplaar van de Amorphophallus titanum bloeide in 1956. Sinds 1990 hebben meerdere exemplaren van de reuzenaronskelk gebloeid. Door de goede zorgen van vrijwilliger Rudmer Postma en de kasmedewerkers van de Hortus gaat het de collectie goed. In 2021 was de collectie ook in het nieuws toen een zeldzame Amorphophallus decus-silvae in bloei kwam.