Tentoonstelling over Egyptische papyrusrol in het Rijksmuseum

12 mei 2022

LEIDEN – Een Egyptische papyrusrol van 17 meter lang en 3000 jaar oud, vol spreuken, goden en symbolen: dit is het ‘dodenboek’ van Qenna, een handelaar uit het oude Egypte. Dit is de langste papyrus uit de collectie van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. De afgelopen drie jaar is er gewerkt aan de restauratie van de papyrusrol. Het manuscript is nu voor het eerst sinds de aankoop in 1853 te zien als één doorlopend geheel, in de tentoonstelling ‘De papyrus uit het graf van Qenna. Magische spreuken voor het hiernamaals’. Animaties en projecties brengen de kleurige voorstelling en magische spreuken tot leven. Daarnaast komen thema’s als het graf van Qenna en het maken van papyrus aan bod. Speciale aandacht is er voor het restauratieproject en de resultaten van het materiaalonderzoek dat daar aan voorafging. De tentoonstelling is te zien van 22 juni tot en met 4 september.

De eerste directeur van het Rijksmuseum van Oudheden, Caspar Reuvens, kocht het 17 meter lange dodenboek in 1835 op een veiling in Londen. De papyrus is al snel in 38 hanteerbare vellen gesneden, wat in die tijd heel gebruikelijk was. In het verleden werden meestal slechts enkele vellen tentoongesteld. Deze zomertentoonstelling biedt de mogelijkheid om het dodenboek nu in zijn geheel te zien.

Het ‘dodenboek’ is gevonden in de westelijke heuvels van Luxor. De papyrus lag opgevouwen over het gemummificeerde lichaam van een Egyptische handelaar met de naam Qenna, die leefde rond 1300-1275 v. Chr. Qenna hoopte op een eeuwig bestaan na zijn dood, in het hiernamaals bij de goden. Daarom liet hij zijn lichaam mummificeren en kreeg hij in zijn graf een papyrusrol mee met veertig magische spreuken. Deze spreuken zouden hem in het dodenrijk helpen bij beproevingen, beschermen tegen monsters en hem veranderen in een krachtig wezen met een eeuwig leven. De tentoonstelling volgt Qenna in deze metamorfose en neemt de bezoekers mee langs de verhalen, spreuken, goden en symbolen.

De vellen zijn in de afgelopen tweehonderd jaar meerdere malen gerepareerd maar lijm en papierlagen van oudere restauraties bleken schade te veroorzaken. Tijdens een grootscheeps restauratieproject (2018-2022) zijn die daarom vrijwel geheel verwijderd. Daarna zijn zo min mogelijk nieuwe aanvullingen gedaan, om zoveel mogelijk van de originele papyrus te kunnen laten zien. Alle vellen zijn uitvoerig onderzocht door een team van restauratoren, conservatoren, natuurwetenschappers en fotografen. Met microscopisch onderzoek en fotografie met onder meer ultraviolet en infrarood licht zijn de verschillende papyruslagen, inkt, pigmenten en oude restauraties geanalyseerd.

Gelijktijdig met de expositie over de papyrus van Qenna zijn er in de tijdelijke tentoonstellingsruimte op de eerste verdieping twee andere Egypte-tentoonstellingen.Zo is er de nieuwe doe-tentoonstelling ‘Avontuur langs de Nijl’ (3 juli–2 september): een interactieve zoektocht dwars door de Nijlvallei, van de Middellandse Zee tot diep in Afrika. Ook is er de kindertentoonstelling ‘Op zoek naar Toetanchamon (3 juli-2 september). Mensen die graag voor af tickets willen reserveren kunnen dat doen via www.rmo.nl.